Jak uzdrowić swoją samoocenę

by - 2/27/2015

 

Poziom samooceny wpływa na wszystkie aspekty naszego życia: na to, jak zachowujemy się w miejscu pracy, jak daleko potrafimy dojść, co możemy osiągnąć, w kim i w jaki sposób się zakochujemy i jak traktujemy bliskie nam osoby.

W ludziach istnieje potrzeba wysokiej samooceny, która bardziej przypomina zapotrzebowanie organizmu na wapń aniżeli na wodę. Jej brak nie musi oznaczać nagłej śmierci, ale w znaczący sposób obniża komfort naszego życia.

 

Czym charakteryzuje się zdrowa samoocena


Dla Nathaniela Brandena, należącego do ścisłego grona prekursorów wiedzy o samoocenie i jej wpływie na życie osobiste oraz społeczne, zdrowa samoocena oznacza więcej niż wewnętrzne poczucie własnej wartości, które podobno jest naszym wrodzonym prawem, iskierką, którą psychologowie i nauczyciele próbuję rozniecić u swoich podopiecznych. Jego zdaniem iskierka ta jest tylko wstępem do samooceny. Definicję samooceny według Brandena możemy odnaleźć w książce „6 filarów poczucia własnej wartości.”: „W pełni zrealizowana samoocena jest przekonaniem, że dorastamy do życia i jego wymagań. 

Dokładniej mówiąc jest:


- poczuciem, że potrafmy myśleć, umiemy stawać czoło podstawowym życiowym wyzwaniom,

- przekonaniem, że mamy prawo do szczęścia i powodzenia, że jesteśmy wartościowi oraz zasługujemy na zaspokojenie swoich potrzeb czy pragnień, osiąganie tego, co dla nas ważne, a także cieszenie się owocami swoich wysiłków.”

Autor podkreśla, że wysoka samoocena nie jest darem, o który mamy się upominać, a jej ciągłe utrzymywanie jest wielkim osiągnięciem i wymaga systematycznej pracy.

Podobny pogląd reprezentuje Dorota Gromnicka, autorka książki „Jak zbudować poczucie własnej wartości”, w której  podkreśla, że odczuwanie własnej wartości nie jest wrodzone. Jest to umiejętność, którą ludzie budują przez całe swoje życie poprzez rozwijanie swojej świadomości, dokonywanie wyborów podejmowanie aktywności, refleksje nad sobą i swoimi czynami. Jej zdaniem własną wartość trzeba pogłębiać i rozwijać życiowymi inwestycjami. Oczywiście, wpływ na nią mają nasze doświadczenia z przeszłości, rodzice, szkoła, a nawet system religijny, w którym zostaliśmy wychowani, natomiast w pewnym momencie każdy człowiek ma prawo do zastanowienia i powinien to zrobić. Stanowi to pierwszy krok do świadomej pracy nad wzmacnianiem swojej samooceny.

Coachingowa praca z samooceną


Praca z samooceną klienta jest niezwykle ważna dla coacha, ponieważ, by proces coachingowy mógł byś zrealizowany efektywnie i klient mógł w pełni z niego skorzystać i zrealizować swoje cele, musi być pewny siebie. Ważne jest, by osoba, z którą pracujemy dobrze czuła się z tym, kim jest, dostrzegała swoje mocne strony i rozumiała to, że prawdzie zmiany są w zasięgu jej możliwości.

Skoro w pracy z coachem samoocena ma tak duży wpływ na realizację postawionych w coachingu celów, to w samodzielnej pracy z celami, w której obok nie ma osoby, która dbałaby o naszą motywację i wzmacnianie nas, ma ona jeszcze większe znaczenie. To od niej w znacznej mierze będzie zależało to, czy nasze marzenia staną się rzeczywistością czy pozostaną w sferze wyobraźni.


Otaczanie się ludźmi sukcesu

 Jednym z ćwiczeń pomagających pracować z samooceną jest ćwiczenie zatytułowane  „Otaczaj się ludźmi sukcesu”. Zadanie to skłania do analizy naszego otoczenia. Twoją rola jest odpowiedzenie na kilka pytań dotyczących tego z kim się zadajesz. Pytanie, które zadajemy sobie na początku to: „Podziwiasz swoich przyjaciół i kolegów, czy zadajesz się z ofiarami?”. Następnie należy zweryfikować to, czy jeśli mamy wśród grona bliskich osób, ludzi bezradnych, to czy decydujemy się na kontakt z nimi, dlatego, że rzeczywiście chcemy im pomóc. Ćwiczenie wymaga odpowiedzi na pytania o to, czy naprawdę pomagamy tym osobom, czy one w ogóle chcą tej pomocy i czy czujemy się przy nich pewnie, ponieważ jesteśmy w lepszej formie niż one. Są to trudne i niewygodne pytania, ale zarazem bardzo głębokie. Osoby o niskiej samoocenie, mogą mieć trudność z głośnym wypowiedzeniem odpowiedzi, jednak nawet jeśli podczas sesji coachingowej,  nie powiedzą na głos o wnioskach, do których pytania te ich doprowadziły, to nie oznacza, że w ich wnętrzu nie zadziało się coś istotnego.

Warto otaczać się osobami, które wzmacniają nas i naszą samoocenę, dodają energii i chęci do działania Osoby, przy których czujemy się naprawdę dobrze, dzielą się swoim doświadczeniem z innymi i inspirują ich do pracy nad sobą. Takie osoby często potrafią również świetnie motywować innych, np. dzieląc się swoimi pozytywnymi odczuciami na ich temat, chwaląc czy potrafiąc podziękować.

Jeśli znasz takich ludzi,  troszcz się o nich i dbaj o dobre relacje z nimi, bo to oni będą cię inspirować i motywować do działania.

Z drugiej strony, w twoim otoczeniu mogą być osoby, które negatywnie wpływają na twoje samopoczucie, zabierają energię i źle wpływają na twoje myślenie o sobie. Po pierwsze, mogą to być ludzie, którzy stale narzekają na swój los, na otaczającą ich rzeczywistość i koncentrują się na tym, co jest poza sferą ich wpływu. Oni często proszą o pomoc lub poradę, ale tak naprawdę nie chcą z niej skorzystać, ponieważ wymagało by to od nich wyjścia spoza ich strefy komfortu. Osoby te mają skłonności do podcinania innym skrzydeł, do wypowiadania się negatywnie na temat pomysłów i idei, które wychodzą poza ich percepcję. Stąd też obniżają motywację i skłaniają czasem do zweryfikowania planów lub nawet podważenia ich.

Jim Rohn, przedsiębiorca i mówca motywacyjny, powiedział: ”Jesteś średnią z pięciu osób, z którymi spędzasz najwięcej czasu.” Warto zastanowić się, kim jest tych pięć osób w twoim życiu.  Jak one wspierają cię w realizacji marzeń? Jak cię inspirują? A może ściągają ię w dół? Ćwiczenie pokazuje, że mamy wpływ na to kim się otaczamy i możemy dokonywać świadomych wyborów kształtując swoje środowisko.

Koncentracja na mocnych stronach


W przypadku pracy z osobami o niskiej samoocenie niezwykle ważne jest koncentrowanie się na ich mocnych stronach. Takie osoby mogą widzieć wyłącznie swoje słabości. Rolą coacha jest wtedy zwrócenie uwagi klienta na to, co jest w nim dobre i piękne, na jego dokonania, na to co mu się udaje. Pomocne może być ćwiczenie zatytułowane „Skoncentruj się na swoich mocnych stronach”. Polega ono na wypisaniu wszystkich swoich mocnych stron. Jest ono bardzo proste, natomiast ma w sobie wielką siłę. Nagle może okazać się, że na kartce znajdą się rzeczy, o których klient, by wcześniej nie pomyślał i nie docenił w sobie.

Takie ćwiczenie można wykonywać również samodzielnie, a najlepiej jest wracać do niego regularnie. Takie zadanie może nas podbudować, wzmocnić i pomóc zwiększyć naszą samoocenę.

Na pewno w przypadku osób mających obniżoną samoocenę istnieje ryzyko, że nie będą one potrafiły znaleźć swoich atutów. Rolą coacha jest wtedy wsparcie klienta w tym procesie. To co coach może zrobić to np. zastosowanie pomostu w przeszłość i odwołanie się do momentów, w których klientowi coś się udało. Na tej podstawie szukanie atrybutów, które pomogły klientowi tego dokonać. Mogą to być nawet proste rzeczy takie jak przygotowanie pysznej potrawy.


Zmiana perspektywy


Innym sposobem może być zmiana perspektywy. Coach prosi klienta o to, by stał się swoim najlepszym przyjacielem i wyobraził sobie, że wychodzi z własnego ciała i stoi obok. Następnie coach prosi klienta, by jako stojący obok przyjaciel dodał sobie otuchy. Coach pyta klienta o to jak może zachęcić osobę stojącą obok do uwierzenia w siebie. W przypadku kontynuacji ćwiczenia dotyczącego mocnych stron, coach może zapytać klienta o to, jakie pozytywne cechy ma osoba, która stoi obok, jakie ma mocne strony i talenty. Zmiana perspektywy może pomóc coachee otworzyć się. Jeśli klient jest przyzwyczajony do oceniania siebie poprzez pryzmat tego, jakie zdanie mają o nim inni, może mu być łatwiej, gdy oceny dokona osoba, która jest z boku w roli obserwatora.

Ćwiczenie polegające na szukaniu mocnych stron można wykorzystać np. gdy klient poszukuje pomysłu na własną ścieżkę kariery. Pozwoli mu to odkryć jego talenty, obszary, w których najłatwiej będzie mu osiągnąć sukces. Ćwiczenie to możemy wykorzystać również w przypadku, gdy klient ma wątpliwości co do tego jak radzi sobie ze swoimi zadaniami np. jako menedżer w pracy. Warto wtedy zapytać go o to, co robi dobrze, jakie są jego mocne strony jako menedżera. Zadanie to będzie pomocne w przypadku, w którym zauważamy niską samoocenę, wątpienie we własne siły, brak pewności siebie.

Podobną siłę w pracy z samooceną może mieć ćwiczenie „Stwórz listę rzeczy, które doceniasz”. Tak jak w poprzednim przypadku prosimy klienta o zapisanie listy i tym razem umieszczenie na niej tych rzeczy, które docenia.

Świadomość tego jakimi zasobami dysponujemy buduje w nas pewność, która jest potrzebna do realizacji celów.

Jest to ćwiczenie łatwe do wykonania również samodzielnie. Ważne jest znalezienie chwili dla siebie i zadbanie o atmosferę. Może to być np. ciepły koc, kubek gorącej kawy. Wszystko to, co sprawie, że poczujemy się komfortowo.

Odpowiedzialna diagnoza

Podczas sesji coachingowych często spotykamy się z zaniżoną samooceną, która może być chwilowym stanem wynikającym z życiowych doświadczeń klienta, momentu, w którym się znalazł w swoim życiu. Możemy również trafić na osoby, którym zaniżone poczucie własnej wartości towarzyszy od czasów dzieciństwa. Coach może spotkać także klienta, który tylko z pozoru posiada cechy osoby mającej zaniżoną samoocenę. Faktycznie może być to osoba bardziej introwertyczna i potrzebująca więcej czasu na to, by się otworzyć. Niekoniecznie musi mieć ona problem z samooceną. Wreszcie u klienta możemy zauważyć syndromy charakterystyczne dla depresji. Odpowiedzialnością coacha jest obserwacja klienta i dopasowanie rozwiązań najbardziej odpowiednich dla postawionej diagnozy. Coach nie powinien na siłę pracować nad samooceną z osobą, która ma ją na odpowiednim poziomie. Rolą coacha jest również skierowanie klienta do innego specjalisty jeśli coach wie, że nie będzie w stanie pomóc klientowi w jego problemie np. w przypadku depresji.

To teraz zadanie dla Ciebie!

1) Stwórz listę rzeczy, które doceniasz.
2) Stwórz listę Twoich mocnych stron.
3) Zastanów się kim się otaczasz. Jak wpływa na Ciebie 5 osób, z którymi spędasz najwięcej czasu? Co Ci to mówi?

Julitta Dębska


Obraz:

Źródła:

Branden N., 6 filarów poczucia własnej wartości, JK, Łódź 2014. 

Gromnicka D.,  Jak zbudować poczucie własnej wartości, Samo sedno, Warszawa 2013.



Rohn J., Pięć głównych puzzli w układance życia. Przewodnik osobistego sukcesu., Oficyna Wydawnicza LOGOS, 2013.
Noble Manhattan Coaching, Kurs Ptacticioner Coach Diploma, Moduł: Praca z samooceną.

You May Also Like

0 komentarze

Popularne posty